Voel je je vaak uitgeput en lusteloos, heb je voortdurend koude handen en voeten, libidoverlies, onvruchtbaarheid, haaruitval, slaapproblemen, hormonale klachten, stemmingswisselingen of ervaar je onverklaarbare gewichtsveranderingen? Het kan zijn dat je schildklier niet goed functioneert. Tegenwoordig lijken schildklierproblemen veel voor te komen, en dat is deels te wijten aan onze moderne levensstijl, waarin onvolwaardige voeding en (chronische) stress veelvoorkomend zijn.
Goede bloedwaarden, maar toch klachten?
Dat kan gebeuren. Helaas kunnen sommige symptomen aanhouden, zelfs als je schildkliermedicatie gebruikt en je TSH- en FT4-waarden normaal zijn.
Symptomen zoals vermoeidheid, verminderde concentratie, vergeetachtigheid, mentale mist, evenals spier- en gewrichtsklachten, kunnen je dagelijkse leven bemoeilijken en minder aangenaam maken.
Vaak zijn deze symptomen niet uitsluitend te wijten aan de schildklier. Ze hebben verschillende oorzaken en vereisen een andere benadering voor effectieve oplossingen.
Waarom is het noodzakelijk om een bredere benadering te hanteren dan slechts de focus te leggen op de schildklier?
Schildklierproblemen manifesteren zich vaak pas nadat andere onderliggende aandoeningen al een tijdje aanwezig zijn in het lichaam. Het is niet altijd de schildklier zelf die het probleem vormt, maar andere factoren zoals insulineresistentie, oestrogeendominantie, leveroverbelasting, NALFD (Bij niet-alcoholische leververvetting is er sprake van een verstoorde vetstofwisseling en/of suikerstofwisseling in de lever), bijnieruitputting, of laaggradige ontstekingen kunnen ook een rol spelen. Het is daarom essentieel om te achterhalen waarom de schildklier niet optimaal functioneert, zodat de oorzaak kan worden aangepakt in plaats van alleen medicatie voor symptoombestrijding.
Schildklier is een belangrijk orgaan
De schildklier is een zeer belangrijk orgaan. Je zou zelfs kunnen stellen dat de schildklier fungeert als de primaire regelaar van energie, waarbij het bepaalt hoe en wanneer energie wordt verdeeld. Elke lichaamscel is voorzien van receptoren die gevoelig zijn voor het schildklierhormoon, wat betekent dat dit hormoon invloed uitoefent op alle weefsels.
De werking van de schildklier
De schildklier is verantwoordelijk voor de productie van schildklierhormonen, maar haar werking wordt beïnvloed door andere organen, zoals de hypofyse en de lever. De schildklier maakt deel uit van de hypothalamus-hypofyse-schildklier-as en de gezondheid van deze as is sterk afhankelijk van de conditie van de bijnieren en de darmen. Stress, zowel mentale als fysieke, en darmproblemen kunnen leiden tot schildklierproblemen als ze niet worden aangepakt. En natuurlijk ook een goede leverwerking is zeer belangrijk! Je ziet al dat het niet alleen de schildklier is maar dat meerdere organen een belangrijke functie hebben bij schildklierproblematiek.
De hypothalamus in de hersenen speelt een sleutelrol door het vrijmaken van thyreotropinevrijmakend hormoon (TRH), wat de hypofyse stimuleert om thyreoïdstimulerend hormoon (TSH) aan te maken. Dit resulteert in de productie van schildklierhormonen door de schildklier. Deze hormonen beginnen als inactieve vormen (thyroxine, T4) en moeten worden omgezet in actieve vormen (T3), voornamelijk in de lever. Deze actieve T3 komt in de bloedsomloop terecht, waar het wordt gebonden aan transporteiwitten. De ongebonden vorm, vrij T3 (fT3), is essentieel omdat het aangeeft hoeveel schildklierhormoon beschikbaar is voor lichaamsfuncties. Een ander type hormoon, reversed T3 (rT3), kan worden geproduceerd als gevolg van stress, infecties, of een tekort aan selenium, en het kan T3-receptoren blokkeren, wat leidt tot een verminderde schildklierfunctie. Daarom is het belangrijk om alle relevante waarden te testen om precies te begrijpen waar het schildklierprobleem ontstaat.
Er bestaan meerdere soorten schildklierproblemen
Schildklierproblemen kunnen variëren van een overactieve schildklier (hyperthyreoïdie) tot een onderactieve schildklier (hypothyreoïdie) en auto-immuunziekten zoals de ziekte van Graves en Hashimoto. Een te snelle schildklier kan worden veroorzaakt door factoren zoals de ziekte van Graves, de ziekte van Hashimoto of schildklierkanker. Een trage schildklier kan verschillende oorzaken hebben, waaronder de ziekte van Hashimoto, chronische stress, radioactieve jodiumbehandeling, verwijdering van de schildklier, tekorten aan vitamines en mineralen, bepaalde medicijnen, en aangeboren schildklierafwijkingen.
Schildklierfunctie waarden meten
Schildklierfunctie kan worden gemeten via regulier bloedonderzoek. Het is van belang dat naast TSH en T4, ook T3, vrij T3, reversed T3, anti-TPO en anti-Tg worden geëvalueerd. Dit uitgebreide onderzoek biedt een completer beeld van de schildklierfunctie. Het is cruciaal om de resultaten van deze tests op te vragen en niet tevreden te zijn met een eenvoudige verklaring dat alles in orde is. Normaalwaarden voor TSH variëren tussen 0.4 en 4.0 mU/l, maar een ideale TSH-waarde ligt lager, bijvoorbeeld < 2.0 mU/l. Als de TSH-waarde tussen 2.0 en 4.0 mU/l ligt, kan dit duiden op een vertragende schildklier.
De Barnes-temperatuurtest is een andere methode om mogelijke schildklierproblemen vast te stellen. Bij een trage schildklierfunctie is het basaal metabolisme verlaagd, wat resulteert in een lagere lichaamstemperatuur. Door de ochtendtemperatuur meerdere dagen op hetzelfde tijdstip te meten, kan een indicatie van de schildklierfunctie worden verkregen.
Kanttekening bij deze test is dat als er ook sprake is van (chronische) stress dat een lage lichaamstemperatuur ook kan wijzen op een probleem van de bijnieren. Want bij teveel langdurige stress raken de bijnieren overbelast wat weer een negatieve invloed heeft op de schildklierwerking. Dus daar moet het behandelplan op worden aangepast. Zolang de stress niet wordt gereduceerd zal de schildklier ook niet kunnen herstellen!
De impact van stress op de schildklier
Lange termijn stress heeft een enorme impact op de schildklierwerking, en dit staat bovenaan de lijst als het gaat om oorzaken van disbalans. Stress veroorzaakt een verschuiving in de energieverdeling in ons lichaam, wat een evolutionair mechanisme is om klaar te staan voor vechten of vluchten, in onze constante zoektocht naar overleving.
Dit mechanisme heeft altijd de prioriteit en ten koste van andere organen wordt de energie omgeleid. Deze organen worden als het ware op een laag pitje gezet. Op korte termijn is dit misschien geen groot probleem, maar op de lange termijn kunnen zich ernstige gevolgen voordoen.
Dit kan zich manifesteren in bijvoorbeeld vaak een gevoel van kou, omdat onze schildklier niet effectief onze lichaamstemperatuur kan reguleren. Een ander zichtbaar effect is gewichtstoename, omdat onze stofwisseling vertraagt. Ook hormonale disbalansen, verstoorde menstruatiecycli en vruchtbaarheidsproblemen kunnen hieruit voortkomen. Het voortplantingssysteem heeft namelijk geen prioriteit wanneer er gevaar dreigt, en ons brein maakt geen onderscheid tussen reëel gevaar en de stress die we in onze dagelijkse levens ervaren.
Chronische stress, zowel fysiek als mentaal, speelt dus echt een grote rol bij schildklierproblemen. De bijnieren reageren op stress door hormonen zoals cortisol aan te maken, wat de schildklierfunctie kan beïnvloeden. Stress kan de productie van TSH remmen, de omzetting van T4 naar T3 verminderen en reversed T3 veroorzaken. Het is essentieel om stress en de onderliggende oorzaken ervan aan te pakken bij schildklierproblemen.
In de meeste gevallen wordt alleen TSH en T4 gemeten. En als deze waardes goed zijn dan is alles regulier in orde terwijl er vaak wel degelijk meer aan de hand is! Ik zie vaak in de praktijk waardes die regulier goed zijn bevonden terwijl er wel degelijk een disbalans is. TSH is dan verhoogd maar T4 is goed, dit kan betekenen dat er sprake is van een subklinische hypothyreoïdie. Zeker als er lichamelijk/mentale klachten zijn. Ga dan zeker met je leefstijl, voeding, stressreductie aan de slag en laat het na een paar maanden nogmaals controleren.
Wat zijn goede voedingsstoffen voor een gezonde schildklier
Naast een uitgebalanceerd dieet, is het noodzakelijk om aandacht te besteden aan specifieke voedingsstoffen voor een optimale schildklierfunctie. Deze omvatten tyrosine, zink, selenium, ijzer, vitamine A, B-vitamines, vitamine C, D, E, jodium (let op: niet nemen bij een te snel werkende schildklier! Jodium is een extra aanjager), magnesium en omega-3 vetzuren. Jodium en magnesium zijn bijvoorbeeld cruciaal voor de omzetting van T4 naar actief T3.
Samenvatting aanpak schildklierproblemen
De aanpak van schildklierproblemen vereist het achterhalen en aanpakken van de onderliggende oorzaken, waaronder voedingsstoffentekorten, intoleranties, hormonale disbalans, leverdisbalans en stress. Onthoudt dat (chronische) stress één van de grootste oorzaken is van schildklierproblematiek! En stress = stress. Het lichaam maakt geen onderscheidt dus het kan zowel lichamelijke stress als mentale stress zijn.
Voedingsaanpassingen, zoals het vermijden van gluten en zuivelproducten, kunnen nuttig zijn, evenals het aanvullen van vitamines en mineralen. Daarnaast is het van belang om stressmanagementtechnieken te gaan toepassen en professionele begeleiding te zoeken bij complexe schildklierproblemen.
Het ontdekken van de oorzaken van schildklierklachten kan uitdagend zijn, maar het is een cruciale stap naar het ontwikkelen van een effectief behandelplan voor een gezonde schildklierfunctie. Schakel hiervoor professionele hulp in. Ga altijd in gesprek met je huisarts of arts.